Sunday, September 27, 2015

तथ्य आफै बोल्छ र पनि भारत हामीलाई सिकाउने?

दक्षिणको एउटा छिमेकीले कसै कसैलाई पम्प भरेर सकारात्मक विभेद, समाबेशी नीति र जानसान्ख्यिक प्रतिनिधि प्रणाली बारे सिकाउदै गर्दा यस्ता तथ्य भेटियो। के गर्नु र आफ्नै भाइहरु बैरी भए पछि

१. भारतको आन्ध्र प्रदेशको मल्काजगिरी लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रमा २९,५३९१५ भोटर र अर्को निर्बाचन क्षेत्र लक्षदीपमा ४७,९७२ भोटर रहेछन। गज्जबको जनंख्याको आधार रहेछ (करिब ६२ गुणा फरक)।

२. भाजपाले जितेको २८२ सिटमा एकजना पनि मुसलमान रहेनछन जबकी १७.२२ करोड (करीब १५%) मुस्लिम जनसंख्या रहेछ।

३. लोकसभामा ५४३ निर्वाचित सदस्य मध्ये ६६ जना मात्र महिला(१२.१%) रहेछन। ३३ नै कहिले पुर्याउने ४८.५ प्रतिसत (महिला जनसंख्या) त कहिले हो कहिले ।

४. उत्तर प्रदेशको मुस्लिम जनसंख्या ३.८४ करोड (१९.३%) रहेछ, तर त्यहाँबाट लोकसभामा चुनिएर गएका ८० जनप्रतिनिधीमा एकजना पनि मुसलमान रहेनछन।

५. उत्तर प्रदेशबाट निर्बाचित ८० लोकसभा सदस्यमा ७१ सिट जितेको भारतीय जनता पार्टीबाट एकजना पनि मुस्लिम छैनन् किन थाहा छ? भाजपाले एकजना मुसलमानलाई पनि टिकट दिएको रहेनछ।

६. गत लोकसभा निर्बाचनमा देशभरिबाट तेस्रो ठूलो मत(२.२८ करोड)पाएको दलित समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने बहुजन समाज पार्टीले एक सिट पनि जितेको रहेनछ। (हाम्रा कमल काइसाबको हेरम त यता)।

मान गया प्रभु!! आपका चरण छुनेको मन कर रहा हे।

तर यहाँ भुल्न नै नहुने कुरा चै के छ भने नि समय भन्दा बलवान केही छैन। यसले मान्छेलाई नराम्रोसंग चिनाउछ हेर्नुस।अहिले भारतको अघोषित नाकाबन्दीमा सहयोगी भुमिका निर्बाह गर्ने मधेसी हुन भनेर चिच्याउनेहरुले २०४५ सालमा भारतले नाकाबन्दी गरोस भनेर चाहने को थिए भनेर नि संगै भन्दिए चित्र कति सुन्दर र सपाट हुन्थ्यो होला।र यो पनि भन्दिए हुने कि अहिलेको यो परिणाम आउनुमा प्रदेश सिमान्कनमा देउबा,रावल र डाक्टर खडग पर्सादको सानो चित्तले कति काम गरेको छ।
अहिले त बोल्न नि हुन्न,तर्कले नसके पछि घण्टा जस्तो भन्दियो । भैगो ।

जति भने नि क्यार्नु ? यो राष्ट्रियता र रास्ट्रवादको कुरा पडो। ऋतिक कान्डमा त उर्लेको,अहिले त झन नउर्लिने कुरै छैन नि हैन?


अस्तु!!!

संबिधानमा नागरिकता प्राबधान र रडाको

नेपालको संबिधानमा नागरिकता प्राबधानलाई लिएर अहिले २ वटा कोणबाट असन्तोष र आक्रमण भएको छ। महिलाबादी र मधेश बादीबाट। के रहेछ त भनेर मैले नि अलि मजैले हेरें। थापा थरकी एकजना उपबुज्रुकले केनाडामा बसेर "रेकर्ड नेपाल" मा छपाएको " किन जलाएँ मैले संबिधान" भन्ने एउटा लिखोट पनि हेरें। लिखोटमा यो प्राबधानले यसो असर गर्छ भन्ने भन्दा पनि, पितृसत्ता,पुरुषबादी सोच,हिन्दु धर्म,मनुस्मृति,पुरुष राष्ट्रबादी सोच जस्ता शब्द राखेर एउटा आदर्शबादी बुद्दीविलास गरिएको रहेछ। करीब त्यस्तै कुरा मधेसीहरुको पनि छ। थप एउटा शब्द थपे पुग्छ "पहाडे खस अहंकारी महेन्द्रबादी राष्ट्रियता। त्यो भनेको चै के हो भनेर मलाई थाहा नसोध्नु होला। यही बिषयमा मेरो प्रश्न नि :

१. संविधानको कुन धाराको कुन प्राबधानको कारणले कुनै पनि पुरुष वा महिलाले आफ्ना सन्तानलाई नागरिकता दिन सक्दैन? 

२. अहिले नागरकिताको प्रकार बंशज,जन्म र अंगिकृत छ। के सबैको प्रकार एउटै बनाउन पर्ने हो र अधिकार पनि एउटै दिन पर्ने हो? बर्गिकरणको कुन कुराले कहाँनिर विभेद भयो? अपबादका कुरा छाडेर यहाँ भुल्न नहुने कुरा के हो भने हामी छोरी ज्वाइको घर जाँदा र छोराले बुहारी ल्याउने सस्कार र चलनमा रमाउछौ । 

३. बंशजका,जन्म र अंगिकृत नागरिकका अधिकारमा केही समय फरक हुन्छ भन्ने मान्ने हो भने के के मा फरक गर्ने त त्यो ?

४. कुनै महिला वा पुरुषले औंलाले देखाएर यो मेरो सन्तान हो भने जति सबैलाई नागरिकता दिन पर्ने प्राबधान हुन पर्ने हो कि अरु केही शर्तहरु पनि लागु हुन पर्छ?

५. अपवादलाई छाडेर सन्तान बाउ आमा दुवैका उपज हुन् भन्ने कुरालाई आधार मान्ने कि नमान्ने?

६. यदि मान्ने हो भने बाउ या आमा मात्रै उपस्थित भएर सन्तान मेरो भन्ने दाबी गर्दा अर्को पक्ष (बाउ या आमा) को हो भनेर राज्यले सोध्न पाउने कि नपाउने?

७. कुनै महिलाबाट मात्रै सन्तान जन्मेछ वा रहरले जन्माईएको रहेछ भने पनि, र बाउ थाहा छ/भन्न मन लागेको छ भने भन्न, वा थाहा नभए छैन भनेर नागरिकता लिन दिप्ती गुरुङका सन्तान जस्तालाई अहिलेको संबिधानको कुन प्राबधानले रोक्नेछ?

८. बंसजको आधारमा मात्रै देशका बिशिस्ट भनिएका पदहरुमा नियुक्ति पाउने व्यवस्थाले कसरी मधेशीहरुको,जनजातिको,थारुहरुको अधिकार खोस्यो त?जो आफु यहाँ सदियौ बर्षदेखि बसोबास गरिरहेका भूमिपुत्र र आदिबासी ठान्छन।

कसैले बुझाई दिए आभारी हुने थिएँ।

अस्तु!!!!!

Tuesday, September 22, 2015

यो कस्तो स्वाभिमान/अभिमान हो?

आमाको नामबाट नागरिकता पाउनु पर्छ भन्नका लागि तयार पारिएको सत्य घटनामा आधरित कथा। कथा यस प्रकार छ। 


एउटी केटीको एउटा केटासंग (ख्याल गर्नुस है,केटाको केटीसंग हैन नि) लब पर्छ (यो अहिलेको कथा हैन त्यही भएर लब चै केटा केटीकै होनि)। केटीको गर्भ बस्छ (लभ परेर मात्र चै गर्भ बसेको हैन नि फेरी)। केटाले नचाहे पनि १८-२० बर्खको उमेरमा बिहे गर्न( बिहे त के भन्नु भगाउन) बाध्य हुन्छ। केटाको परिवारले स्विकार्दैनन। केटाले अन्तै कतै राख्छ। केटोले यसो विचार गर्छ अहिले नै जन्मायो भने त पालन पोषण गर्न हम्मे पर्छ बा। लु केटा गर्भ फाल्न लगा। केटो केटीलाई गर्भ फाल्न कर गर्छ। केटी मरिगए मान्दिन/फाल्दिन। केटोलाई मन पर्दैन। केटोलाई रिस उठ्छ र फरार हुन्छ। केटीले छोरीलाई जन्म दिन्छे,दुख सुख पाल्छे । 

अलि बर्ख पछि केटो निहुर मुन्टि न हुदै आइ पुग्छ र केटी संग ख गर्दै भन्छ: हेर प्यारी!!गल्ती भो, मलाई माफ गर। केटीको मन न हो,पग्लिन्छ र माफ गरीदिन्छे । फेरी गर्भ बस्छ (यसपाली नि कसरी बस्यो चै नसोध्नु ल)। अर्की पनि छोरी नै जन्मिन्छे । 

एक दिन केटीले पत्ता लगाउछे कि केटोले पहिला गायब हुदा त मोही खाने ठाउ अर्को नि बनाएको रैछ। केटी केरकार गर्छे। 
केटो लास्यांग लुसुंग गरेर कुरो चपाउन खोज्छ । हुदै हो थ्यो, ढाटेर के हुन्थ्यो। केटीले किक हानेर गुडबाट निकाली दिन्छे । केटीका लागि केटो सधैका लागि सिन बाट नै गायब हुन्छ। मरेको छैन तर यही संसारमा कतै अरु कसैको मोही खादै बसेको छ ।

यता केटीका छोरीहरु बढ्दै गए पछि नागरकिता बनाउन पर्ने हुन्छ। यही बिचमा कानुन परिबर्तन भएर आमाको नामबाट पनि नागरिकता बनाउन सकिने कानुन बनी सक्छ ।

खुसी हुदै आमा नागरिकता बनाउन अफिस जान्छे।

सरकारी अधिकारी:आमा त तपाइँ, बाउ खोइ?
आमा: उत्तर छैन।
सरकारी अधिकारी: बाउ नभएको कि पहिचान नभएको?
आमा: उत्तर छैन।
सरकारी अधिकारी: आमाको नामबाट नागरिकता बन्छ। समस्या छैन। सन्तानमा दुबैको हक लाग्छ। त्यसैले तपाइले कि बाउको पहिचान भएको छैन भन्न पर्यो, पहिचान छ भए यो हो बाउ भनेर भन्दिए मात्रै मात्रै पुग्छ। हामी घिच्याएर ल्याउछौ। चाहेमा नाता कायम गरिदिन्छौ। समस्या हो भन्ने लाग्छ भने समाधान गरी दिन्छौ।
आमा: मलाई अरु थाहा छैन। मेरा छोरीहरुको नागरिकता मेरो नामबाट बन्न पर्यो ।
सरकारी अधिकारी: फेरी पनि भन्छु, बन्छ। समस्या नै छैन। सन्तान बाउ आमा दुबैका उपज हुन्। त्यसैले कि बाउ पहिचान/थाहा छैन भन्न पर्यो, कि बाउ यो हो भनेर देखाउन पर्यो। बाकी काम हाम्रो भो।
आमा: म अरु (बाउको) उत्तर किन दिउ? यी मेरा छोरी हुन्। मैले (हामीले हैन है,बुझी राखम) पाएँ /जन्माएँ। मैले हुर्काएं। यिनले मेरो नामबाट नागरिकता पाउन पर्यो। मलाई यत्ति थाहा छ।

अरे बाबा!! यिनलाई नि सन्तान चाहिने, तिनलाई नागरिकता पनि बनाउन पर्ने (चाहियो पनि), अनि बाउ थाहा भए छ भन्न वा थाहा नभए छैन भन्न किन नहुने ? कि फुतुफुतु झर्ने हुन् तुन्तुरोबाट आफै।
यो कस्तो स्वाभिमान हो? कि अभिमान हो? कि आमाले मात्रै यी मेरा सन्तान हुन् भनेर औल्याए जति सबैलाई राज्यले नागरिकता भन्ने खोस्टो दिन पर्ने हो?

मेरो भेजामा घुसेको भए मार्दिनु ल !!


अस्तु!!